پاساژ علاءالدین ؛ نماد ناایمنی مسکوت
پاساژ علاءالدین، یکی از پرترددترین مراکز تجاری پایتخت، سالهاست با پرونده ناایمنی دستوپنجه نرم میکند؛ پروندهای که بارها مطرح شده، اما هنوز به ایمنسازی کامل و تأیید نهایی نرسیده است.
به گزارش عصرشهروند، علاءالدین، پاساژ شناختهشده خیابان جمهوری، سالهاست در فهرست ساختمانهای پرخطر تهران قرار دارد؛ بنایی که اخطارهای پیدرپی، وعدههای مالک، مهلتهای قانونی و حتی پلمب موقت هم نتوانستهاند آن را به نقطه امن برسانند. تازهترین گزارشها نشان میدهد بخشی از نواقص ایمنی برطرف شده، اما ساختمان هنوز تأییدیه نهایی آتشنشانی را ندارد و از نگاه نهادهای ناظر، ایمنسازی آن کامل نشده است. پرسش اصلی اینجاست: این پرونده حساس، چند بار مطرح شده و چرا هر بار به نتیجه قطعی نرسیده است؟ ( اینجا بخوانید : ایمن سازی پاساژ علاالدین به کجا رسید؟ )
پاساژ علاءالدین ؛ از هشدار تا فرسایش اعتماد
پاساژ علاءالدین فقط یک مرکز خرید موبایل و لوازم دیجیتال نیست؛ این ساختمان سالهاست به نمادی از تعلل در ایمنسازی، ناهماهنگی در تصمیمگیری و عقبنشینی در اجرای قانون تبدیل شده است. در یکی از پرترددترین نقاط مرکز تهران، بنایی ایستاده که دهها هزار نفر روزانه از آن عبور میکنند، اما گزارشهای رسمی و رسانهای نشان میدهد خطر در آن هیچگاه بهطور کامل از بین نرفته است.
بررسی خبرهای منتشرشده درباره این پاساژ نشان میدهد موضوع ناایمنی علاءالدین **دستکم از دی ۱۳۹۳** به شکل رسمی و رسانهای مطرح بوده است. در همان زمان، مدیرعامل وقت آتشنشانی تهران اعلام کرده بود که این ساختمان برای کسبه و مراجعهکنندگان ناایمن است و به نبود سیستم اطفای خودکار، نامناسب بودن معابر، مشکل پلهبرقیها و آسانسورها اشاره کرده بود. از آن زمان تاکنون، مسئله ایمنی این ساختمان بارها در جلسات شهرداری، شورای شهر و گزارشهای رسانهای تکرار شده است.
چند بار ایمنسازی مطرح شد؟
اگر منظور از «چند بار» عدد دقیقِ جلسات، اخطارها یا وعدههای رسانهای باشد، منابع موجود عدد واحد و قطعی ارائه نمیکنند. اما بر اساس اسناد و خبرهای قابل اتکا، میتوان گفت پرونده ایمنسازی علاءالدین بارها و در چند مقطع مهم مطرح شده است؛ از هشدارهای ابتدایی آتشنشانی در سال ۱۳۹۳ تا اخطارهای بعدی شهرداری و شورای شهر در سالهای اخیر.
آنچه بهصورت مستند در خبرها آمده، این است که:
– در سال ۱۳۹۶ ، آتشنشانی تهران اعلام کرده بود دو اخطار به مالک داده شده و در صورت بیتوجهی به اخطار سوم، ساختمان پلمب میشود.
– در ۲۳ مهر ۱۴۰۲ ، شهرداری منطقه ۱۱ بار دیگر به مالک پاساژ اخطار داد و برای اجرای دستورالعملهای آتشنشانی، ایمنسازی نما، سبکسازی و تعیین تکلیف پارکینگها مهلت یکماهه تعیین شد.
– در دی ۱۴۰۳ نیز گزارشها از ۱۰ اخطار در سه سال اخیر خبر میدادند؛ نشانهای روشن از استمرار نارضایتی نهادهای نظارتی از روند اصلاحات.
– در ۳ اردیبهشت ۱۴۰۴ ، رئیس کمیته ایمنی شورای شهر تهران از کندی روند ایمنسازی گلایه کرد و گفت مالک وعده داده تا پایان خرداد اقدامات لازم را انجام دهد.
– در ۸ آذر ۱۴۰۴ ، گزارش رسمی شهر اعلام کرد بخشی از ناایمنی رفع شده، اما ساختمان هنوز تأییدیه ایمنی نگرفته است.
– در ۲۶ تیر ۱۴۰۵ ، ایرنا گزارش داد که شهردار منطقه ۱۱ معتقد است مشکل ناایمنی کاملاً برطرف شده، اما رئیس کمیته ایمنی شورای شهر همچنان تأکید کرده که پاساژ از فهرست ساختمانهای بحرانی خارج شده، ولی در رده پرخطر باقی مانده است.
چرا این پرونده به نتیجه نرسید؟
ایمنسازی تکهتکه، نه ریشهای
بخشی از مشکل علاءالدین این است که ایمنسازی آن، بهجای یک جراحی اساسی، بیشتر به اصلاحات موضعی و مرحلهای شبیه بوده است. گزارشها از اصلاح نما، ارتقای برخی تجهیزات اطفای حریق و انجام بخشی از اقدامات فنی خبر میدهند، اما این تغییرات هنوز نتوانستهاند به تأیید نهایی ایمنی منجر شوند.
تعارض میان خواسته نهادهای نظارتی و مقاومت مالک
در بسیاری از این پروندهها، مسئله فقط فنی نیست؛ اجرای دستورالعملهای ایمنی نیازمند هزینه، توقف بخشی از بهرهبرداری، محدودیت در استفاده از فضاها و گاهی تخلیه یا بازطراحی جدی ساختمان است. همینجا معمولاً تعارض شکل میگیرد: نهاد ناظر بر ایمنی پافشاری میکند، اما مالک یا بهرهبردار برای کاهش خسارت، اجرای کامل را به تأخیر میاندازد.
اهمیت اقتصادی و تردد بالا
علاءالدین یک ساختمان معمولی نیست. ترافیک بالای مراجعهکنندگان، موقعیت تجاری حساس و درآمدزایی گسترده آن باعث شده هر تصمیم سخت درباره آن، تبعات اقتصادی و صنفی داشته باشد. همین وزن اقتصادی، فرآیند برخورد قاطع را پیچیدهتر کرده است.
فرسودگی ساختار و نیاز به نوسازی
در گزارشهای اخیر، حتی گفته شده که این ساختمان بهدلیل قدمت بیش از ۵۰ سال، از نظر کالبدی هم نیازمند نوسازی است. یعنی مسئله فقط یک سیستم اطفای حریق یا یک نما نیست؛ با ساختمانی قدیمی مواجهیم که استانداردهای امروز را در بسیاری از بخشها برنمیآورد.
از اخطار تا پلمب؛ اما هنوز پایان نه
پرونده علاءالدین چند بار تا مرز برخورد جدی رفته است. در برخی گزارشها از پلمب موقت و سپس فک موقت پلمب بهدلیل تعهد به ادامه ایمنسازی یاد شده است. این یعنی هر بار که فشار نظارتی بالا رفته، بخشی از اقدامات آغاز شده، اما یا کامل نشده یا به مرحلهای نرسیده که پرونده را ببندد.
همین الگو باعث شده افکار عمومی با نوعی بیاعتمادی به پرونده نگاه کند؛ چون هر بار وعدهای برای جمعکردن خطر داده شده، اما در گزارش بعدی هنوز از «ناایمنی» و «فقدان تأییدیه» صحبت شده است. به بیان ساده، مسئله از «آیا ایمن میشود؟» گذشته و به این رسیده که «چرا هر بار فقط بخشی از آن انجام میشود؟»
آخرین وضعیت چه میگوید؟
بر اساس تازهترین گزارشهای رسمی و رسانهای، وضعیت فعلی چنین خلاصه میشود:
– بخشی از نواقص ایمنی برطرف شده است.
– برخی اقدامات مربوط به حریق، نما و تجهیزات انجام شده است.
– پاساژ از فهرست ساختمانهای «بحرانی» خارج شده، اما هنوز در رده ساختمانهای «پرخطر» قرار دارد.
– تأییدیه نهایی ایمنی صادر نشده است.
– بنابراین، نمیتوان گفت ایمنسازی کامل شده است.
این جمعبندی نشان میدهد که پرونده هنوز باز است و ادعای «رفع کامل ناایمنی» با واقعیت تأییدشده نهادهای ناظر همخوانی ندارد.
پرسش اصلی؛ چرا این ساختمان هنوز درس نگرفته؟
علاءالدین فقط یک پرونده ساختمانی نیست؛ نمونهای از چرخهای است که در آن خطر دیده میشود، هشدار داده میشود، وعده داده میشود، بخشی از کار انجام میشود، اما نتیجه نهایی به تعویق میافتد. این الگو اگر در یک ساختمان پرتردد و حساس ادامه پیدا کند، میتواند در آینده هزینهای بسیار سنگینتر از هزینه ایمنسازی به شهر تحمیل کند.
تهران، شهری با بافت فرسوده، ساختمانهای متراکم و ترافیک انسانی بالا، نمیتواند پروندههای ایمنی را تا بینهایت باز نگه دارد. در چنین شرایطی، هر تأخیر در اجرای کامل الزامات، فقط به معنای تعویق یک تصمیم نیست؛ به معنای ادامهدار شدن یک خطر است.
پاساژ علاءالدین سالهاست در کانون هشدارهای ایمنی قرار دارد. از نخستین گزارشهای رسمی در ۱۳۹۳ تا اخطارهای متعدد سالهای بعد، این پرونده بارها مطرح شده، اما به نتیجه قطعی نرسیده است. عدد دقیق دفعات طرح موضوع در منابع موجود مشخص نیست، اما شواهد روشن است: اخطارها تکرار شدهاند، بخشی از اصلاحات انجام شده، اما ایمنسازی کامل و تأیید نهایی هنوز حاصل نشده است.
