مرگ زیر ۷۰ سال برای ایرانیها ممنوع شد!
به گزارش عصر شهروند، تنوع بیماریها و علل بروز و ظهور آنها در بین انسانها بسیار زیاد است و همواره انسان به علت شرایط زندگی شامل آب و هوا، تغذیه، فشارها و استرسهای محیطی و… در معرض انواع آن قرار دارد و یکی از دل مشغولیهای بشر، خاصه پزشکان و محققان علوم پزشکی در طول صدها سال کاهش عوارض بیماریها و تأثیرات منفی آن بر بدن انسان بوده است.
در تقسیم بندی بیماریها میتوان شالوده اصلی آن را به دو قسمت اصلی بیماریهای واگیر و غیر واگیر تقسیمبندیکرد. در این میان نقش بیماریهای غیر واگیر در مرگ انسانها بسیار مؤثر و تعیین کننده است؛ به شکلی که بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت، سرطان و بیماریهای مزمن تنفسی عامل بیش از ۸۰ درصد مرگ و میرها هستند. هرساله تعداد بسیار زیادی از افراد جامعه قربانی این بیماری ها می شوند.
برای آشنایی از روند برنامه ریزیهای وزارت بهداشت درباره جلوگیری از بیماریهای غیر واگیر پای صحبت افشین استوار، رئیس مرکز مدیریت بیماریهای غیر واگیر وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی نشستیم تا از چند و چون این برنامهها و وضعیت بیماریهای غیر واگیر در کشور آگاه شویم.
وی اصلیترین بیماریهای غیرواگیر را بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت، سرطان و بیماریهای مزمن تنفسی برشمرد که عامل بیش از ۸۰ درصد مرگ و میرها هستند و مهمترین عوامل خطر رفتاری بیماریهای غیرواگیر برای این چهار بیماری را تغذیه ناسالم، کم تحرکی، مصرف سیگار و الکل دانست؛ ضمن اینکه یکی از اهداف وزارت بهداشت را کاهش ۳۰ درصد مصرف میانگین نمک و ۲۵ درصد کم تحرکی در جامعه عنوان کرد.
آنچه در ادامه از نظرتان میگذرد مشروح این گفتوگو است که با هم مرور میکنیم.
افشین استوار، رئیس مرکز مدیریت بیماریهای غیر واگیر وزارت بهداشت اظهار داشت: بیماریهای غیرواگیر بیماریهایی است که توسط یک عامل عفونی مانند میکروب، ویروس، قارچ و انگل منتقل نمیشود؛ برای نمونه دیابت یک بیماری غیرواگیر است اما اسهال، سل، وبا، مالاریا، سرخک و سرمایهخوردگی از جمله بیماریهای واگیر است.
البته بین بیماریهای واگیر و غیرواگیر یک تعاملات و ارتباطاتی وجود دارد. مثلاً برخی بیماریهای غیر واگیر مثل سرطان دهانه رحم عامل عفونی دارد؛ یعنی یک ویروسی در انسانی وجود دارد که عامل اکثر بیماریهای سرطان رحم است و ویروس از فردی به فرد دیگری منتقل شده و باعث ایجاد این سرطان میشود.
بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت، سرطان و بیماریهای مزمن تنفسی عامل ۸۰ درصد مرگ ها
بیماری سرطان کبد، هپاتیت B و C فرد را مستعد سرطان کبد میکند و نیز سرطان معده که در برخی موارد عامل عفونی، یک میکروب است و بعضی از انواع دیابت به علت وجود یک ویروس است.بنابراین این طور نیست که اینها دو چیز مجزا باشند. اصلیترین بیماریهای غیرواگیر بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت، سرطان و بیماریهای مزمن تنفسی است که عامل بیش از ۸۰ درصد مرگ و میرها هستند.
فارس: در ایران چه بیماریهای غیرواگیری شیوع بیشتری دارد؟
استوار: در جهان و ایران بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت، سرطان و بیماریهای مزمن تنفسی چهار عاملی هستند که بیش از ۸۰ درصد بیماریهای غیرواگیر و مرگ و میرهای وابسته به آن را تشکیل میدهند.
فارس: وزارت بهداشت چه برنامههایی در خصوص پیشگیری از بیماریهای غیرواگیر انجام میدهد؟
استوار: وزارت بهداشت براساس شواهد علمی اقدام میکند و هر چقدر بار بیماری بیشتر باشد وزارت بهداشت به آن اهمیت بیشتری میدهد و متناسب با آن برای کنترل، پیشگیری و ارتقای سلامت برنامهریزی میکند.
تغذیه ناسالم، کم تحرکی، مصرف سیگار و الکل علل ایجاد بیماریهای غیر واگیر است
بیماریهای قلبی و عروقی، سرطان، دیابت و بیماریهای مزمن تنفسی عمده اولویت وزارت بهداشت را تشکیل میدهد. البته خوشبختانه این بیماریها عوامل خطر مشترکی دارند که عبارت است از فاکتورهایی که افراد را مستعد ابتلا به این بیماریها میکند.
مهمترین عوامل خطر رفتاری بیماریهای غیرواگیر برای این چهار بیماری، تغذیه ناسالم، کم تحرکی، مصرف سیگار و الکل است.
البته عوامل خطر بیولوژیک هم وجود دارد؛ مانند بالا بودن قند خون، چربی خون، چاقی و مهمتر از همه فشار خون بالا است.
فارس: آیا عامل وراثتی هم نقشی در ایجاد این بیماریها در انسان دارد؟
استوار: بله. همه بیماریها کم و بیش جزء ارثی و اکتسابی دارند و بیماریهای واگیر نیز این طور است. مثلاً ممکن است دو فرد به دلایل ارثی با یک عامل عفونی در تماس باشند؛ یکی بیمار شده و دیگری بیمار نشود. معنای آن این است که یکی استعداد ژنتیکی ابتلا به آن بیماری را دارد و دیگری مقاومت نسبی دارد.
بنابراین همه بیماریها یک جز ارثی و ژنتیکی دارند که مقدار آن کم و زیاد است. اینکه چقدر بیماری مربوط به ژنتیک و چقدر اکتسابی است، بیماری به بیماری و در جمعیتهای مختلف متفاوت است.
مهمترین عوامل خطر رفتاری بیماریهای غیرواگیر برای این چهار بیماری، تغذیه ناسالم، کم تحرکی، مصرف سیگار و الکل است.
فارس: وزارت بهداشت چه برنامههایی برای پیشگیری از بیماریهای غیرواگیر دارد؟
استوار: کارهایی را که انجام میدهیم به این شکل است که روی همین بیماریها و عوامل خطر نظام خدمات اولیه بهداشتی کار میکنیم؛ یعنی در پایگاههای بهداشتی، خانهها و مراکز بهداشتی و در سطح جامعه کار کرده و مداخلات مبتنی بر جامعه را طراحی و اجرا میکنیم.
منظور ما از این کار آموزشها و غربالگریهای عمومی است که در سطح جامعه اجرا میشود. برای نمونه بسیج کنترل فشار خون یک کاری است که در سطح جامعه انجام میدهیم و تلاش میکنیم آگاهی مردم را بالا ببریم و با هماهنگیهای بین بخشی و سازمانهایی که به نوعی در عوامل خطر تأثیرگذار باشند همگی را دور یک هدف مشترک جمع کنیم.
برای این کار کمیتهای با عنوان کمیته ملی بیماریهای غیرواگیر در وزارت بهداشت وجود دارد که رئیس آن وزیر بهداشت بوده و همه معاونتهای مختلف در داخل وزارتخانه عضو آن هستند.
کاری که این کمیته دنبال میکند در واقع نوعی سازوکار بین بخشی را در پیش میگیرد تا بتواند همه سازمانها و نهادهایی را که در کشور چه در دولت و چه در بخش خصوصی روی بیماریهای غیرواگیر تأثیر و تأثر دارند را دور هم جمع کند.
برنامه ریزی برای کاهش ۲۵ درصدی فشار خون بالا در کشور
برای انجام این کار «سند ملی پیشگیری و کنترل بیماریهای غیرواگیر» وجود دارد که این سند در شورای عالی سلامت و امنیت غذایی که رئیس جمهور رئیس آن است به تصویب رسیده و تقریباً همه وزارتخانهها و نهادهای اصلی مؤثر در پیشگیری و کنترل بیماریهای غیرواگیر در این سند مشارکت دارند؛ ضمن اینکه ۱۳ هدف برای این موضوع در وزارت بهداشت هدفگذاری شده است.
در واقع برای کاهش عوامل خطر بیماریهای غیرواگیر و دسترسی مردم به تکنولوژی و داروها اقدام میشود. به عنوان مثال یکی از اهداف این است که ما ۲۵ درصد شیوع فشار خون بالا را در کشور کاهش دهیم.
تلاش برای کاهش ۳۰ درصد مصرف میانگین نمک در جامعه
یکی دیگر از اهداف این است که ۳۰ درصد مصرف میانگین نمک در جامعه و ۲۵ درصد کم تحرکی را کاهش دهیم. به این ترتیب این ۱۳ هدف وجود دارد. این اقدامت برای این است که ما را در نهایت به سمت هدف اصلی و کلی که یکی از ۱۳ هدف است سوق دهد و آن کاهش مرگ و میر زودرس است.
جلوگیری از مرگ مردم در سنین زیر ۷۰ سال؛ هدف وزارت بهداشت
این را همه میدانند که روزی عمر به پایان مییابد اما ما میخواهیم تا جایی که ممکن است به تعویق بیندازیم و فعلاً هدف این است که مردم زیر سن ۷۰ سالگی از بین نروند؛ چرا که اگر فردی زیر سن ۷۰ سالگی از بین برود میگوییم از نظر اهداف سازمان جهانی بهداشت مرگ زودرس داشته است. برای این کار باید به این موضوع توجه کنیم که شیوع فشار خون و مرگ ناشی از تصادفات و حوادث ترافیکی را کم کنیم و مصرف چربی ترانس را کاهش دهیم و به این ترتیب به هدف اصلی میرسیم.
منبع: فارس
