آن ۱۴۶۱ روز و این ۳۳ هزار ساختمان ناایمن تهران /پلاسکو هنوز هم بر سر ما آوار میشود !
سالگرد پلاسكو بهانهاي است كه يادمان بيفتد ساختمانهاي بلند اين شهر نقشه راهي براي مهار مخاطرات در زمانهاي بحراني ندارند. معاون معماري و شهرسازي شهر تهران ميگويد تا به امروز هزار ساختمان مشابه پلاسكو شناسايي كردهاند. ميگويند اين ساختمانها به تدريج در حال ايمنسازي هستند اما هنوز در برابر انتشار ليست ساختمانهاي ناايمن مقاومت ميشود.
به گزارش عصرشهروند ،ساختمان پلاسکو هم یکی از همین ساختمانها بود که یک جرقه کوچک در آن به یک حادثه ملی تبدیل شد. ساختمانی که بخش مهمی از خاطرات این شهر است. به جز حکایت تلخ حادثه ریزش پلاسکو، روند ساخت پلاسکوی جدید هم پر از حاشیه است؛ از مقاومت در برابر گرفتن پروانه ساخت تا رفتن پرونده آن به کمیسیون ماده ۱۰۰ . ساختمانی که ناگهان ستونهایش در چهارراه استامبول بلند شد و مردم هر روز نظارهگر ساخت آن بودند بدون آنکه پروانهای برای ساخت داشته باشد.
موضوع بررسی تخلفات ساختمانی پلاسکو در ۳ بخش تامین پارکینگ مورد نیاز، پرداخت عوارض ساخت و ساز و شروع عملیات ساختمانی بدون دریافت پروانه بود که با مصوبات شورای عالی شهرسازی و تفاهم با شهرداری این تخلفات برطرف شد. در حالی که ساختمان پلاسکو در حال اتمام است، پروانه آن چند روز مانده به سالگرد حادثه پلاسکو صادر میشود. اما علی محمد سعادتی، شهردار منطقه ۱۲ میگوید: صدور پروانه ساختمانی بخشی از مصوبه شورای عالی شهرسازی بوده و او به عنوان مجری قانون نمیتوانسته نسبت به آن بیتوجه باشد.
روزی که خبر از صدور پروانه ساختمانی پلاسکو داده شد، اعلام شد که تهران هزار ساختمان با خطرپذیری مشابه پلاسکو دارد؛ سهم منطقه مرکزی شهر تهران که تعداد زیادی از بناهای قدیمی دارد، چقدر از این ساختمانهای ناایمن است؟
سال ۹۵ بعد از اتفاقی که در پلاسکو افتاد پایش ساختمانهای منطقه را آغاز کردیم سه شاخص مورد بررسی قرار گرفت. ساختمانهایی که میزان نفرات و تردد در آنها بالا بود، نوع کالا و موادی که دپو میشد و دسترسی آن ساختمانها به معبر امدادرسانی که پس از پایش صد ساختمان مشابه پلاسکو شناسایی شد که ممکن بود در صورت حادثهای غیرمنتظره اتفاق پلاسکو در آنها تکرار شود بنابراین اخطارهایی براساس دستورالعملهای آتشنشانی به این ساختمانها ارسال شد تا تغییرات لازم انجام شود. ساختمانهایی که کالا را در راهروها داشتند و سیستم برقیشان نیاز به اصلاح داشت اصلاحات لازم را انجام دادند و شرایط داخلی ساختمان را در جهت ایمنسازی عوض کردند اما برخی نیز تمکین نکرده که با حکم قضایی این ساختمانها را پلمب کردیم و از فعالیت آنها جلوگیری شد و همچنان ایمنسازی این ساختمانها در جریان است اما نکتهای که قابل توجه است ساختمانهایی است که از لحاظ میراثی ارزشمند هستند اما مسالهشان خشت و گلی است و به روش سنتی ساخته شده و برای مسائلی مانند زلزله و حوادث احتمالی ایمنی لازم را ندارند. روش مقاومسازی این نوع ساختمانها باید به تایید میراث فرهنگی برسد اما هنوز چارچوبی برای ایمنسازی قابل اعتماد به این نوع ساختمانهای خشت و گلی که چارچوبهای چوبی دارند تهیه نشده و امکان مقاومسازی آنها فراهم نیست .
گلایهای بود که وقتی ساختمان پلاسکو در حال اتمام است چرا به جای گواهی عدم خلاف برایش پروانه ساخته شده است؟
اگر به متن مصوبه شورایعالی شهرسازی که در دسترس نیز هست مراجعه کنیم در این متن اشاره شده که شهرداری درخصوص صدور پروانه با لحاظ وضعیت اجرایی اقدام کند وقتی شورای عالی شهرسازی عنوان عالیترین مرجع تصمیمگیری در این حوزه بر این موضوع تاکید داشته و شهرداری به عنوان مجری قوانین باید بر رعایت مصوبات شورا جدیت داشته باشد.این موضوع را نباید فراموش کنیم که نگاه ما به پلاسکو با ساختمانهای معمول دیگر تفاوت دارد. انتظار اجتماعی باتوجه به شرایط این ساختمان بسیار بالا بود. انتظاراتی که باعث شد آغاز ساخت آن با تاخیر انجام شود. این ساختمان شخصی بود، شهرداری و شورای عالی شهرسازی نمیتوانستند برای طراحی آن الزام برگزاری مسابقه را مطرح کنند تا نسل جوان هم بتوانند در فرآیند کار تاثیرگذار باشند.اگر این ساختمان خصوصی بود شرایط نما و طراحی آن توسط کمیته داوری بررسی نمیشد. در مجموع چون در شورایعالی شهرسازی تاکید بر صدور پروانه ساختمانی شده است طبیعتا ما نیز تابع مرجع تصمیمگیری در این حوزه هستیم.
به نظر میرسد در جریان ساخت پلاسکو عقبنشینیهای زیادی از قانون به بهانه کسبه تبعات اجتماعی انجام شد؟
ما عقبنشینی نکردیم؛ همانطور که میدانید تا زمانی که مصوبه شورایعالی شهرسازی نیامده بود و تکلیف پارکینگهای ساختمان روشن نشده بود شهرداری مجوز فعالیتهای اجرایی را نداد و در برههای از زمان فعالیتها متوقف شد هر چند برای ندادن پارکینگ به این ساختمان توضیح دارد. دلایل وجود دارد محدوده مرکزی شهر باتوجه به شرایط ترافیکی که دارد نباید اقداماتی انجام شود که انگیزه استفاده از خودروی شخصی در آن ایجاد شود و احداث پارکینگ برای این ساختمان میتواند انگیزهای برای استفاده از خودروی شخصی برای حضور در این ساختمان باشد. ما در تقاطع جمهوری و فردوسی با تراکم فوقالعاده خودرو مواجه هستیم و ساخت پارکینگ برای ۷۰۰ تا هزار خودرو میتواند مشکلات ترافیکی بنیادین برای منطقه ایجاد کند. شاید برخی تصمیمگیریهای شورایعالی شهرسازی درخصوص پلاسکو با نظرات شخصی من مطابقت نداشته باشد اما به عنوان مجری قانون مکلف به اجرای مصوبات بالاترین مرجع تصمیمگیری در این حوزه هستیم.
درسهای پلاسکو به تهران
در چهارمین سالگرد تراژدی پلاسکو، فداکاری آتشنشانان، ایمنی مراکز تجاری و آخرین وضعیت ساختمان جدید پلاسکو را مرورکردهایم.
۲سال پس از فروریختن پلاسکو، مجوز ساخت بنای جدید به بنیاد مستضعفان داده و مقرر شد در ساختمان جدید تمام موارد ایمنی رعایت شود. ساخت پلاسکوی جدید با فراز و نشیب و چالشهای زیادی مواجه بود که از مهمترین آنها میتوان به تأمین پارکینگ توسط سازنده یعنی بنیاد مستضعفان اشاره کرد.
محمد سالاری، رئیس کمیسیون شهرسازی و معماری عضو شورای شهر تهران، اما اعتقاد دارد که شورایعالی شهرسازی و معماری کشور در موضوع تأمین پارکینگ ساختمان پلاسکو برخورد دوگانهای داشته است: «با وجود اینکه در مجاورت ساختمان پلاسکو، زمینی معروف به پارکینگ اکبر قرار دارد و اتفاقاً متعلق به بنیاد مستضعفان است و مسئولان این بنیاد میتوانستند در فضای زیرسطحی آن پارکینگ موردنیاز پلاسکو را تأمین کنند، اما طی توافقنامهای غلط با شهرداری این کار انجام نشد.»
براساس توافقات صورت گرفته مقرر شد بنیاد مستضعفان پس از ایمنسازی پارکینگ پروانه از آنجا به عنوان پارکینگ ساختمان پلاسکو بهرهبرداری کند که این موضوع هم مورد بحث و چالش مدیران شهری است. یکی از دلایل تخریب ساختمان پلاسکو بیتوجهی به موارد ایمنی ساختمان بوده که در این مورد بارها و بارها اخطارهایی توسط کارشناسان سازمان آتشنشانی شهرداری تهران به کسبه و ذینفعان داده شده بود. بنابراین یکی از معیارهای مهم پلاسکوی جدید رعایت تمامی موارد ایمنی است که بهگفته محمد سالاری حادثه ساختمان پلاسکو نقطه عطفی برای ایمنسازی پاساژها و مراکز خرید و تجاری است: «حادثه پلاسکو بسیار تلخ و ناگوار بود، اما نقطه عطفی در تاریخ کشور ما برای ایمنسازی شد.»
ساختمان جدید پلاسکو براساس آخرین استانداردها ایمنی بنا شده است و با بهرهبرداری از آن بیش از ۳۰۰واحد کسب و پیشه که در سال۹۵ بر اثر آتشسوزی دچار ضرر و زیان شدهاند، میتوانند به کاسبیشان بپردازند. سالاری با ابراز رضایت از اقدامات بنیاد مستضعفان در رعایت استانداردهای ایمنی در بازدید از مراحل ساخت پلاسکوی جدید میگوید: «در بازدید متوجه شدم بنیاد مستضعفان در ایفای مسئولیت قانونیاش و حتی فراتر از آن عمل کرده و تمام الزامات و استانداردهای لازم را در طراحی سازه، فضاهای داخلی و مشایی و راهپلهها رعایت کرده و برای سهولت تردد شهروندان چندین دستگاه آسانسور هم پیشبینی شده است . »
عملیات ساخت ساختمان پلاسکو به مرز ۸۵درصد رسیده و کسبه میتوانند از اوایل سال آینده در مغازههایشان مشغول کسبوکار شوند. بخش شمالی ساختمان پلاسکو هم در حادثه دیماه ۹۵ آسیب دید و قرار بود تخریب و نوسازی شود که درنهایت مقاومسازی آن بخش در دستور کار قرار گرفت و بهگفته عضو شورای شهر تهران مقاومسازی بخش شمالی هم انجام شده است.
شناسایی پلاسکوهای دیگر
۳۰دیماه۱۳۹۵ در تاریخ پایتخت با یک حادثه ناگوار و فراموشنشدنی گره خورده است و مسئولان درس بزرگی گرفتند و تلاش میکنند علاج واقعه را قبل از وقوع انجام دهند و از اینرو شناسایی ساختمانهای ناایمن را در اولویت کارها قرار دادهاند. رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهر تهران میگوید : «شناسایی و ایمنسازی ساختمانهای عمومی بهویژه مراکز خرید و تجاری اولویت مدیریت شهری دوره پنجم است؛ بنابراین در ابتدای امر با مشارکت ذینفعان، مالکین پاساژها و هیأت امنا نهضت ایمنسازی راهاندازی و ایمنسازی ساختمانهای ناایمن شروع شده است.»
بهگفته این عضو شورای شهر تهران، نهضت ایمنسازی میتواند الگوی موفقی باشد برای تعمیم دادن به سایر کلانشهرهای کشور: «اخیراً مصوبه مشترکی در کمیسیون شهرسازی و معماری و محیطزیست و خدمات شهری ارائه و مصوب شده است مبنی بر اینکه سازمان آتشنشانی و شهرداری تهران مکلف به شناسایی همه ساختمانهای ناایمن و غربالگری و دستهبندی آنها به بناهای بسیار پرخطر، پرخطر و کمخطر است که تاکنون حدود هزار ساختمان غربالگری شدهاند.» پس از ثبت اطلاعات ساختمانهای غربالگری شده، رفع خطر آنها توسط نهضت ایمنسازی انجام میشود و سالاری امیدوار است فعالیتهای این نهضت تداوم داشته باشد.
امید به شروع کاسبی در پلاسکو
پرویز فتاح، رئیس بنیاد مستضعفان: اکنون ساختمان پلاسکو به پیشرفت فیزیکی ۸۵درصدی رسیده است و با وجود محدودیتها و مشکلات فراوانی که ناشی از شیوع ویروس کروناست و تورمهای سنگینی برای ما بهوجود آورده به قول خود وفادار بودیم و تا پایان امسال ساختمان پلاسکو ساخته میشود و کسبه پلاسکو از اردیبهشتماه سال آینده میتوانند کار خود را شروع کنند. از کسبه آسیبدیده ساختمان پلاسکو میخواهیم که مانند سالهای گذشته صبوری به خرج دهند تا بتوانند از اردیبهشتماه سال آینده در ساختمان پلاسکو مستقر شوند و ساختمانی زیباتر، ایمنتر و بهتر از پلاسکوی سابق داشته باشند. منبع
