سوالات قائمی باره توکن مسکن شهرداری تهران
عضو شورای اسلامی شهر تهران، سوالاتی را در باره توکن مسکن شهرداری تهران، از شهردار تهران مطرح کرد.
به گزارش عصرشهروند در اخبار شورای شهر ، علیاصغر قائمی، عضو شورای اسلامی شهر تهران، سوالاتی را در باره توکن مسکن شهرداری تهران، از شهردار تهران مطرح کرد که متن آن به شرح ذیل است:
«بسمه تعالی»
جناب آقای دکتر زاکانی،
شهردار محترم تهران
موضوع: سؤالاتی در بارۀ توکن مسکن شهرداری تهران
سلامٌ علیکم، با عنایت به اطلاعیهها و مکاتبات رسمی صورت پذیرفته در خصوص «طرح مشارکت کارکنان شهرداری تهران در پروژۀ مسکن نرگس» مبتنی بر خرید «توکن»(۱) بهعنوان ابزار مشارکت مالی در تملک و بهرهبرداری از یک قطعه زمین به مساحت ۳۸٬۶۱۱ مترمربع در منطقۀ ۱۸ تهران به عنوان اولین مرحله از طرح موسوم به «مسکن بهشت» میباشد، بهنظر میرسد با توجه به اطلاعات منتشر شده از سوی مجریان، طرح مزبور فاقد بخش قابل توجهی از الزامات قانونی، فنی، مالی و شفافیتهای ضروری در حوزۀ توکنسازی دارائیهای واقعی (RWA)(2) است.
لذا با توجه به مسئولیت شورای اسلامی شهر تهران در نظارت بر صحت، شفافیت و قانونی بودن اقدامات شهرداری تهران، مقتضی است دستور فرمائید جهت اطلاع شورا، تنویر افکار عمومی کارکنان و پیشگیری از بروز آثار حقوقی و مالی احتمالی برای شهرداری تهران و کارکنان آن، به سؤالات و ابهامات ذیل به صورت رسمی و مستند، پاسخ مکفی ارائه شود.
بخش اول) سؤالات حقوقی:
۱) ماهیت حقوقی و قانونی توکنها چیست؟ آیا این توکنها، اوراق بهادار محسوب میشوند یا صرفاً حق انتفاع/مشارکت/مالکیت عین است؟ و براساس کدام استناد قانونی صادر شدهاند؟
۲) مالکیت زمین چگونه تعریف میشود؟
۳) خریدار توکن دقیقاً مالک چه سهمی/ارزشی میشود؟ مالکیت مشاع زمین؟ / مالکیت بخشی از پروژه آتی؟ / حق تقدم در خرید؟ / یا صرفاً یک حق مشاع بدون مالکیت واقعی؟
۴) سند مالکیت، وضعیت حقوقی و هرگونه محدودیت ثبتی در خصوص این زمین چیست و تعهد خسارات احتمالی از این باب بر عهدۀ چه شخصی است؟
۵) حسابرسی مستقل از پروژه، ارزشگذاری زمین و مبنای محاسبه ارزش هر توکن (۲ میلیون تومان) توسط کدام نهاد انجام شده و دسترسی به گزارش مربوطه از چه طریقی است؟
۶) رابطۀ قراردادی کارکنان (خریداران توکن) با شرکتهای دخیل (قرارگاه مسکن / گنجینۀ آتیه شهر پویا / صندوق ذخیره / …) دقیقاً چیست؟
۷) آیا قرارداد بهصورت مشارکت مدنی تنظیم شده یا صرفاً فروش توکن صورت میگیرد؟
۸) در صورت لغو یا عدم تکمیل پروژه، تکلیف سرمایۀ پرداختشدۀ کارکنان چیست؟
۹) آیا بازپرداخت تضمین شدهای وجود دارد؟ و اگر وجود دارد، توسط کدام نهاد تضمین میشود؟
بخش دوم) سؤالات فنی و مرتبط با حوزۀ توکنسازی دارائیها:
۱) توکن بر بستر کدام شبکۀ بلاکچین(۳) منتشر شده است؟
۲) آدرس قرارداد هوشمند مربوط به این فرایند چیست؟ و چه نهادی آن را تأیید کرده است؟
۳) چرا هیچ «سپیدنامه»(۴)، «ممیزی قرارداد هوشمند»(۵)، «الگوی اقتصادی توکن»(۶)، یا «سازوکار کنترل و انتقال توکن»(۷) منتشر نشده است؟
۴) آیا کیف پول دیجیتال(۸) اختصاصی برای این طرح تعریف شده یا خیر؟
۵) آیا این توکنها غیرقابل انتقال هستند یا قابلیت معامله، انتقال یا وثیقهشدن را دارند؟ اگر غیرقابل انتقالاند، چه نیازی به «توکن» بوده و چه مزیتی نسبت به یک سند مالی ساده دارد؟
۶) با توجه به اینکه ادعای طرح، (RWA) بودن توکن است، مطابق استانداردهای(۹) رایج این حوزه، باید اسناد دارائی واقعی به صورت رمزنگاریشده و قابل راستیآزمائی روی زنجیره منتشر شود. آیا چنین اقدامی انجام شده است و اگر خیر، از چه استانداردی استفاده شده؟
۷) کدام اشخاص حقیقی/حقوقی کلیدهای مالکیت کیف پول و کنترل قرارداد هوشمند را در اختیار دارند؟
۸) مخاطرات (ریسک) متمرکزسازی چگونه مدیریت شده است؟
۹) چرا توکن در هیچ صرافی داخلی، سکوی معاملاتی، یا ثبت (Registry) رسمی فهرست نشده است؟ زیرا عدم وجود بازار ثانویه، سرمایۀ کارکنان را در معرض مخاطرۀ نقدشوندگی کامل قرار میدهد.
بخش سوم) سؤالات مالی و الزامات و مسئولیتهای مدیریتی:
۱) مبنای تعیین ارزش هر توکن (۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال) چیست؟
۲) آیا بر اساس ارزش کارشناسی رسمی دادگستری است یا محاسبات داخلی؟
۳) آیا طرح دارای صورتهای مالی شفاف، گزارش درآمد–هزینه، جدول زمانبندی اجرا و مدل اقتصادی پروژه است؟ اگر وجود دارد اسناد و گزارشات به چه طریقی در دسترس قرار میگیرند؟
۴) مطابق قوانین بازار سرمایه (قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱/۹/۱۳۸۴)، هرگونه ابزار مالی قابل فروش عمومی (حتی توکن) نیازمند مجوز سازمان بورس یا اصلاحیۀ قانونی مشخص است. این مجوز صادر شده یا طرح خارج از شمول قانون تلقی شده است؟
۵) با توجه به اینکه کارکنان شهرداری، پروژه را «در راستای خانهدار شدن» تلقی میکنند، آیا هیچ تضمین حقوقی مبنی بر تبدیل توکن به واحد مسکونی ارائه شده است؟
۶) آیا سازوکار خروج، بازفروش، یا ابطال توکن تعریف شده است؟ کارکنان در صورت نیاز چگونه میتوانند از طرح خارج شوند؟
۷) مسئولیت پاسخگوئی در صورت عدم تحقق وعدهها، یا مشکلات فناوری بر عهد ۀ چه نهاد/سازمانی است؟ آیا اصولاً قرارگاه مسکن شهرداری شخصیت حقوقی قانونی دارد که بتواند مسئولیت پاسخگوئی را بر عهده بگیرد؟
در نهایت، با توجه به موارد فوق و اهمیت صیانت از سرمایه و اعتماد کارکنان شهرداری تهران، مقتضی است دستور فرمائید ضمن پاسخ روشن به سؤالات مطرح شده، کلیۀ اسناد فنی، حقوقی و مالی مربوط به این طرح از جمله ۱) سپیدنامۀ رسمی، ۲) قرارداد هوشمند و آدرس آن، ۳) گزارش حسابرسی رسمی و ارزشگذاری دارائی، ۴) قرارداد مشارکت، ۵) جدول زمانبندی و طرح اقتصادی پروژه، ۶) مسئولیتها و تضامین طرفین را بهصورت مستند و کتبی ارائه نمایند.
یادداشتهای توضیحی:
۱) توکن دیجیتال یک نوع دارائی یا واحد ارزش است که بهصورت کاملاً الکترونیکی روی بلاکچین وجود دارد و میتوان آن را مانند یک «برچسب مالکیت دیجیتال» در نظر گرفت. این توکنها میتوانند نشاندهندۀ پول، سهام، امتیازات، دسترسی به یک خدمت یا حتی مالکیت بخشی از یک دارائی واقعی باشند. هر توکن یک شناسۀ منحصربهفرد دارد که اطلاعات مربوط به مالکیت و تراکنشهای آن را ثبت میکند، به همین دلیل قابل تقلب نیست و با سرعت و امنیت بالا منتقل میشود. در نتیجه، توکنهای دیجیتال ابزارهایی کارآمد و قابل اعتماد برای خرید، فروش، سرمایهگذاری و مدیریت انواع دارائیها در دنیای برخط به شمار میروند.
۲) توکنسازی دارائیهای واقعی (RWA) فرآیندی است که در آن یک دارایی فیزیکی یا سنتی، مانند ملک، طلا، سهام یا آثار هنری، به یک توکن دیجیتال روی بلاکچین تبدیل میشود. این توکنها نقش برچسبهای دیجیتال معتبری را ایفا میکنند که نشان میدهند چه کسی چه مقدار از آن دارایی را مالک است. با استفاده از توکنسازی، مالکیت این دارائیها شفاف، قابل تقسیم، و به سادگی قابل انتقال و معامله در بسترهای دیجیتال میشود، بدون اینکه نیاز به جابهجایی فیزیکی خود دارائی وجود داشته باشد. این فرآیند نه تنها نقدشوندگی دارائیها را افزایش میدهد، بلکه با بهرهگیری از فناوری بلاکچین، امنیت و شفافیت معاملات را نیز بهبود میبخشد.
۳) زنجیرۀ بلوکی یا بلاکچین (Blockchain)، یک فناوری دیجیتال مشابه یک دفتر کل عمومی و امن است، جایی که اطلاعات به صورت زنجیرهای از بلوکها ذخیره میشوند. هر بلوک حاوی دستهای از اطلاعات، مانند تراکنشهای مالی، است که بهطور دائمی در شبکه ثبت میشود. نکتۀ مهم دربارۀ بلاکچین این است که این دفتر کل نه توسط یک فرد یا نهاد، بلکه توسط کامپیوترهای متصل و در سراسر شبکه بهروزرسانی و نگهداری میشود. این ویژگی باعث میشود که اطلاعات ثبت شده در بلاکچین تغییر ناپذیر و مقاوم در برابر تقلب باشند. با توجه به این ویژگیها، بلاکچین نه تنها برای ارزهای دیجیتال استفاده میشود، بلکه کاربردهای گستردهای در صنایع مختلف دارد، مانند مدیریت زنجیرۀ تأمین، رأیگیری دیجیتال، توکنسازی کردن و موارد بسیار دیگر. بلاکچین به عنوان زیرساخت اصلی برای توکنسازی کردن عمل میکند و امنیت، شفافیت و اعتماد لازم را نیز فراهم میآورد. بهطور خلاصه، بلاکچین یک راه امن و شفاف برای ذخیره و تبادل اطلاعات است که امکان اعتمادسازی در دنیای دیجیتال را فراهم میکند.
۴) سپیدنامه یا (White Paper) یک سند توضیح دهنده است که بهطور ساده و روشن بیان میکند یک پروژه چه کاری انجام میدهد، چرا ایجاد شده و چگونه قرار است کار کند. یعنی مثل معرفینامۀ رسمی و فنی یک ایده یا محصول است، مخصوصاً در دنیای فناوری و بلاکچین.
۵) ممیزی قرارداد هوشمند (Smart Contract Audit) یعنی بررسی دقیق یک قرارداد هوشمند برای پیدا کردن خطاها و ضعفهای امنیتی، قبل از اینکه منتشر شود یا پول واقعی وارد آن شود. این کار کمک میکند قرارداد امنتر و قابل اعتمادتر باشد.
۶) الگوی اقتصادی توکن (Tokenomics Model) به ساختار و طراحی اقتصادی توکنهای یک پروژۀ بلاکچینی اشاره دارد. این مدل شامل نحوۀ انتشار، توزیع، عرضه و کاربرد توکنها در یک زیستبوم خاص است. هدف از طراحی مدل توکنومیک این است که انگیزههای مناسبی برای کاربران و مشارکتکنندگان ایجاد شود تا به رشد و توسعه پروژه کمک کنند و در عین حال ارزش و پایداری اقتصادی توکن تضمین شود.
۷) کنترل و انتقال توکن با استفاده از «کیف پول دیجیتال» و «کلید خصوصی» انجام میشود. توکنها روی بلاکچین ثبت میشوند و فقط کسی که دارای کلید خصوصی مرتبط است، میتواند آنها را جابهجا کند. هنگام ارسال توکن، بلاکچین تغییر مالکیت را به صورت دائمی و غیرقابل تقلب ثبت و تأیید میکند و این اطمینان را ایجاد میکند که توکنها به درستی منتقل شده و صاحب جدیدشان مشخص است.
۸) کیف پول دیجیتال (Digital Wallet) ابزاری است برای اینکه دارائیهای دیجیتال مثل توکنها یا ارزهای دیجیتال را با آن نگهداری، ارسال و دریافت کرد. در کیف پول دیجیتال فقط کلیدهای خصوصی نگهداری میشود که با آنها میتوان به دارائیها دسترسی داشت. کیف پول دیجیتال میتواند نرمافزاری یا سختافزاری باشد. همچنین کیف پول دیجیتالی میتواند عمومی یا اختصاصی باشد:
– کیف پول عمومی: هر کسی میتواند آن را نصب و استفاده کند و برای نگهداری انواع توکنها و ارزهای مختلف کاربرد دارد. این کیف پولها برای تعداد زیادی کاربر طراحی شدهاند و محدود به یک فرد یا سازمان خاص نیستند.
– کیف پول اختصاصی: مخصوص یک فرد، شرکت یا یک کاربرد خاص است. معمولاً برای نگهداری دارائیها، توکنها یا دسترسیهای محدود استفاده میشود و ممکن است فقط با مجوز یا در یک سیستم مشخص قابل استفاده باشد.
انتخاب نوع کیف پول دیجیتال بسته به نیاز و سطح کنترل مورد نظر تعریف میشود.
۹) استانداردهای شناختهشده توکنسازی دارائیهای واقعی، چارچوبهایی است برای بیان اینکه یک توکن واقعاً (RWA) محسوب شود. لذا باید مدارک و اسناد دارائی پایه، بهصورت رمزنگاریشده و قابل راستیآزمائی روی زنجیره منتشر شوند و معمولاً به یکی از روشهای شناخته شدۀ این حوزه اشاره دارد، استانداردهای (Security Token / Tokenized Asset) مانند (ERC‑۱۴۰۰) یا مقررات شفافیت دارائی در چارچوبهای (MiCA) و (DLT Pilot) از این دست محسوب میشوند، زیرا اصول «RWA Framework» نیاز به اثبات دارائی روی زنجیره دارند. منبع
