پیش فروش محصولات ایران خودرو با تحویل ۹۹ و به بعد و ابهامات این پیش فروش

پیش فروش زمستانی محصولات بزرگ ترین اتومبیل ساز ایران آغاز شد و برای اولین بار در تاریخ این صنعت٬ تحویل ۲۰ هزار دستگاه محصولات پیش فروش شده ایران خودرو با پیش پرداخت اعلامی٬ ۲۴ ماه بعد خواهد بود. یعنی دستگاهی که الان پیش خرید می کنید٬ از شهریور ۱۳۹۹ و به بعد به شما تحویل می شود. این «به بعد» هم خودش تراژدی عجیبی در قول و قرارهای شرکت ها با مردم است. معلوم نیست منظور از این «به بعد» دقیقا چه زمانی است؟ ابهاماتی در این پیش فروش وجود دارد. از طرفی٬ معلوم نیست که در موعد تحویل٬ قیمت نهایی برای صدور برگه تحویل دستگاه٬ چقدر است و سود مشارکت چقدر!

بیست و سوم دی ماه نود و هفتاد بود که در جریان افزایش قیمت ارز و هم چنین نوسانات دلار و البته تحریم های بین المللی و چالش های قطعه سازان و صنعت اتومبیل سازی  که منجر به حماسه پراید ۴۵ میلیون تومانی شده است٬ گروه صنعتی ایران خودرو اعلام کرد که طبق مجوز اخذ شده از وزارت صنعت٬‌ معدن و تجارت٬ پیش فروش محصولات پر تیراژ خود را از آخرین دوشنبه دی ماه ۹۷ آغاز می کند.

طرح زمستانی پیش فروش محصولات این شرکت٬ طبق آن چه که معاونت بازرایابی و فروش این شرکت اعلام کرده بود٬ به قصد پاسخگویی به نیاز و تقاضای بازار به محصولات پر مشتری و پر تیراژ صورت گرفته و به همین خاطر٬ پیش فروش محصولاتی چون: پژو ۴۰۵ جی ال ایکس و اس ال ایکس٬ پژو پارس٬ سمند LX گازسوز٬ پژو ۲۰۶ تیپ دو و پنج در برنامه پیش فروش قرار دارند.

مصطفی خان کرمی گفته بود که موعد تحویل دستگاه های پیش فروش شده در دی ماه و بهمن ۹۷ شرکت ایران خودرو٬ از مرداد ماه ۱۳۹۹ و به بعد خواهد بود. طبق وعده٬ ثبت نام محصولات اعلامی از طریق سایت IKCO انجام شد با توجه به عرضه کم و تقاضای بالای بازار ایران برای خرید محصولات داخلی٬ این پیش فروش با استقبال گسترده علاقمندان همراه شد به گونه ای که عده ای٬ دلار های بالشی خود را برای شرکت در این پیش فروش٬ به صرافی های مراکز استان های کشور بردند تا با نقد کردن دلار ها٬ در این رویداد شرکت کنند. ۲۰ هزار دستگاه پیش خرید شد.

حتما بخوانید : تاریخ تحویل جدید خودرو های شرکت سایپا ، قیمت و شرایط فروش

کسانی که در پیش فروش محصولات ایران خودرو در زمستان ۹۷ شرکت کرده اند٬ ۲ دسته هستند:

• یا واقعا نیازمند خودرو هستند و این تصور را دارند که پیش خرید خودرو در سال ۹۷ با توجه به نرخ رشد تورم سالانه ایران و محدودیت های خودروسازان داخلی در تامین قطعات٬ سبب افزایش قیمت در سال های بعدی و کاهش قدرت خرید آن ها خواهد شد.
• بعضی ها هم نیازی به این خودروهای ساخت داخلی ندارند و تنها هدف آن ها برای ثبت نام یک خودرو برای یک کد ملی و تامین نقدینگی جهت شرکت در مراسم پیش فروش محصولات ایران خودرو٬ شرکت در یک فرآیند سرمایه گذاری بلند مدت به دید فاکتور سود آتی است تا هم چون اتفاقی که برای پیش فروش سکه افتاد٬ از این بازار٬ سودی به جیب بزنند.

از پیش فروش سکه تا خودرو

تفاوت پیش فروش سکه بانک مرکزی در سال ۹۶ با پیش فروش خودرو این شرکت آن است که بانک مرکزی پس از مدت کوتاهی٬ سکه های پیش خرید شده را به صاحبانش تحویل داد و سکه ای که حدود یک میلیون و اندی واگذار شده بود٬ با توجه به نوسانات تاریخی ارز و سکه در نیمه اول سال نود و هفت٬ بیش از ۲۰۰ درصد سود خالص را در مدت کمی برای خریداران به ارمغان آورد. سودی در چند ماه که برابر با ۱۰ سال سپرده گذاری در بانک های ایرانی بود.

در قضیه خودرو٬ پولی که خریداران پرداخت می کنند٬ ظاهرا علی الحساب است و مشخص نیست که در زمان تحویل٬ مثل رویه سابق برخی از اتومبیل سازان در سال های اخیر٬ چقدر برای روز موعود٬ دبه کنند و قیمت بالا و پایین شود. از طرفی٬ محصولی که الان ثبت نام می شود٬ چه به قصد استفاده باشد چه سرمایه گذاری٬ بیش از ۲ سال دیگر تحویل داده می شود و ذکر کلمه مانوس و نوستالژیک «به بعد» در ادبیات گفتاری و نوشتاری ایرانیان٬ از زمانی نامعلوم و مجهول خبر می دهد!

نکته جالب درباره پیش فروش محصولات ایران خودرو در زمستان ۹۷ این است که مسئولان این شرکت٬ در مصاحبه های خود٬ از کلمه به بعد٬ استفاده کرده اند: از مرداد ۱۳۹۹ به بعد. . از شهریور ۱۳۹۹ به بعد . . . . .

برای یک سرمایه گذاری٬ یک مصرف کننده٬ یک خریدار واقعی٬ کلمه به بعد٬ معنی روشنی در اقتصاد و سرمایه گذاری ندارد و تنها٬ فضا را برای خرید و سرمایه گذاری٬ نا امن و مجهول و غیر شفاف می کند. شرکت تولید کننده کالا و خدمات که در ارائه محصولات خود٬ بازه تحویل کالا یا خدمات را باز می گذارد٬ این سیگنال را به مشتری می دهد که با مجموعه ای مواجه است که تکریم ارباب رجوع و مشتری٬ مفهوم نداشته و به گزارش مسئولیت اجتماعی شرکت ها (CSR REPORT) اعتقاد ندارد.

البته در کشور ما که فضای دو قطبی و انحصاری برای تولید کنندگان خودرو وجود دارد و آن ها هر طور که علاقمند هستند با پول و وقت و سرمایه و جان مردم٬ بازی می کنند٬ سرمایه اجتماعی و رجوع به افکار عمومی و فهم نیازهای مشتری و علایق آن ها٬ محلی از اعراب برای جماعت خودروساز ندارد و مصداقش هم٬ تولیداتی است که مردم از روی ناچاری و بدبختی٬ باید خریداری کرده و سوارش شوند . . . .

۳ سوال مهم و تراژدی «به بعد»

رییس انجمن صنایع همگن قطعه سازی در آذر ۹۷ گفته بود که قطعه سازان برای تامین ارز مورد نیاز جهت واردات مواد اولیه خود٬ پشت درهای بسته سامانه نیما هستند. از طرفی٬ مجموعه قواعدی که برای گمرکات کشور وضع شده است سبب شده تا مشکل ترخیص قطعات خودرو در گمرکات٬ هم چنان باقی باشد. البته مدیرکل دفتر بازرسی و ارزیابی  عملکرد وزارت صنعت٬ معدن و تجارت٬ اوایل بهمن ماه ۹۷ گفته بود که مشکل تامین مواد اولیه قطعه سازان تا ۳۰ بهمن حل می شود. اما این مشکل تا ۳۰ بهمن٬ همچنان باقی ماند.

(طبق اطلاعیه ۲۲ مرداد ماه ۹۷ ایران خودرو٬ اگر امکان تحویل خودرو در بهمن ۹۷ نبود٬ سود قرارداد محاسه و قرارداد جدیدی با سود مشارکت ۲۲ درصد و انصراف ۱۸ درصد منعقد و موعد تحویل آن به ۶ ماه بعد موکول می شود! یعنی مرداد ۹۸ برای پیش فروش محصولاتی که ۲۹ مرداد ۹۷ پیش فروش شده بود و قرار بود که تا ۳۰ بهمن ۹۷ تحویل مشتری شود٬ چنین برنامه ای ترتیب داده شد. حال برای تحویل ۱۳۹۹ به بعد مشخص نیست چه تدبیری اتخاذ شود!)

این جا ۳ سوال مهم مطرح می شود که:

• اگر خودروسازان به خصوص ایران خودرو٬ قطعه و تجهیزات کافی برای پشتیبانی خط تولید خود به منظور تولید خودرو با کیفیت و ایمن دارد٬ چرا با وجود تقاضای فراوان داخلی و کمبود عرضه٬ این تولید و عرضه در مدت کم تری صورت نمی گیرد تا تنور داغ افزایش قیمت خودرو و تقاضا٬ از التهاب موجود خالی شده و دست دلالان و سوداگران٬ کوتاه شود؟
• از طرفی٬ اگر کشور با تحریم حوزه خودرو مواجه است و مواد اولیه برای تولید قطعات٬ به اندازه کافی در دسترس قطعه سازان نیست و خودروسازان٬ برای تامین قطعات خود با مشکل جدی روبرو هستند و ساز و کار مالی اروپا SPV یا هر اسم دیگر٬ نتوانسته در روزگار تحریمی٬ پاسخگوی این نیاز راهبردی باشد٬ چگونه می خواهند به تعهدات خود در ۲ سال دیگر جواب دهند؟ آن هم ۲ سالی که با قید «به بعد» همراه شده است.
• سوال سوم این جا است که اگر فرآیند پیش فروش محصولات ایران خودرو و دریافت پول از مردم و ثبت نام و تامین قطعات و ساخت و تجهیز و آماده سازی و تحویل٬ برنامه ریزی دقیقی دارد که معمولا برای خودروسازان در دنیا٬ هفته به هفته نیز اهمیت دارد٬ چرا قید «به بعد» در اظهارات مسئولان برای تحویل ها بیان می شود؟

وقتی صحبت از تحویل محصولات ایران خودرو در نیمه دوم سال ۱۳۹۹ است٬ مشتری سردرگم می شود. نمی داند که شهریور ۹۹ دریافت می کند یا اسفند ۹۹ و یا حتی در بهبوهه انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ هجری خورشیدی؟ آیا خودرو سازی که سال ۹۷ پول ساخت خودرو را دریافت کرده است و تامین یا عدم تامین قطعاتش٬ در هاله ای از ابهام قرار دارد و نوسانات ارزی و قیمت نفت و بحران های دیگر هم پیش روی است٬ قادر به تامین خوردرویی که ۲ سال پیش٬‌ وعده آن را داده٬ خواهد بود؟ اگر بله! آیا با قیمت سال ۹۷ می تواند تولید کند؟ اگر خیر٬ چرا با اعتماد و سرمایه مردم٬ بازی می شود؟

یکی از بزرگ ترین انتقادات به خودروسازی ایران در ۴۰ سال اخیر٬ موضوع موعد تحویل است که داد خیلی ها را در آورده است.

نقدینگی و سهام ایران خودرو

قریب به ۱ هزار میلیارد تومان پول مردم که در طرح  زمستانی پیش فروش محصولات ایران خودرو شرکت کرده بودند٬ به حساب شرکت واریز شد. سرمایه در گردش عالی و نقدینگی فوق العاده ای خواهد بود که با توجه به موعد تحویل ۲ سال بعد و DEADLINE نامشخص٬ سود خوبی را برای شرکت رقم می زند.

همه این ها در حالی است که نماد خودرو در بازار بورس ایران٬ با ۱۵ میلیارد قطعه سهم که در دست ده ها هزار سهامدار دارد٬ مرتب با نوسانی قیمتی بین ۱۹۷ تومان تا ۳۶۳ تومان در نوسان بوده و صحبت ها درباره پیش فروش و جذب نقدینگی٬ تاثیر چندانی در قیمت این سهم نداشته و در ۳۰ بهمن ۹۷ قیمت آن را به زیر ۲۷۰ تومان کشانده است. EPS ایران خودرو در آستانه اسفند ماه ۹۷ حدود منفی ۳۳۵۰ ریال بوده و P/E منفی دارد.

۶ سهامدار اصلی شرکت ایران خودرو: شرکت تدبیر سرمایه٬ سازمان گسترش و نوسازی ایران٬ شرکت سمند٬ شرکت سپهر کیش ایرانیان٬ شرگت نگار نصر و صندوق بازنشستگی کشوری هستند که سیت های هیات مدیره را در اختیار دارند.

انتظار جامعه از نمایندگان این سهامدارن عمده بالای ۴.۹ درصدی این است که مدیران عالی این شرکت را به انجام تعهدات خود در یک برنامه زمان بندی دقیق و شفاف٬ یاری کرده تا کلاف سردرگم عرضه و تقاضا خودرو در سال ۹۷ به کلید واژه تلخ در مناظرات سیزدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ که مصادف با تحویل خودرو های پیش فروش شده ایران خودرو در زمستان ۹۷ است٬ تبدیل نشود.

به هر حال٬ پیش خرید ۲۰ هزار دستگاه خودرو توسط این کمپانی در عرض ۱ روز نشان داد که مردمی که توان خرید داشتند٬ به آینده صنعت خودرو امید ندارند و قیمت امروز را بر قیمت ۲ سال بعد٬ مغتنم دانستند.

آن هایی هم که در این پیش فروش شرکت نکردند٬ خریداری سهام این خودروساز با توجه به تجدید ارزیابی دارایی ها و افزایش سرمایه در سال ۹۸ و جهش قیمتی هر سهم ۲۷۰ تومنی را بهتر تشخیص دادند که باید تا نیمه دوم سال ۹۹ منتظر ماند و دید که  پیش خرید خودرو برای سرمایه گذاری بهتر بود٬ یا پیش خرید سود آتی این شرکت در بازار بورس ایران.