اختلاف بر سر عملکرد شهرداری بالا گرفت
جلسه امروز شورای اسلامی شهر تهران با حاشیههای قابلتوجهی همراه بود؛ از غیبت نیمی از اعضا در نشست هماندیشی تا درگیری لفظی میان برخی اعضا بر سر عملکرد شهردار تهران. این اتفاق در حالی رخ داد که اختلاف نظرها درباره نحوه پیشبرد طرحهای شهری و اولویتبندی پروژهها در ماههای اخیر شدت گرفته است.
به گزارش عصرشهروند در اخبار شورای شهر ، جلسه امروز شورای اسلامی شهر تهران از همان ابتدا نشانههایی از اختلاف را در خود داشت. طبق برنامه از پیش تعیینشده، قرار بود پیش از آغاز رسمی جلسه، نشست هماندیشی ویژهای برای بررسی طرح «مسکن کارکنان شهرداری» برگزار شود؛ اما این نشست به دلیل غیبت بیش از نیمی از اعضا برگزار نشد. همین موضوع موجب گلایه جدی مهدی چمران، رئیس شورا، شد. او با لحنی انتقادی گفت:
«وقتی برای مسائل کلیدی شهر برنامهریزی میشود، انتظار داریم اعضا در جلسه حضور داشته باشند. نمیشود هم مطالبهگر بود و هم در جلسات تصمیمگیری غایب.»
این اظهارنظر آغازگر فضای پرتنشی در صحن علنی شورا بود. برخی اعضا ضمن اعتراض به نحوه اطلاعرسانی درباره زمان جلسه، تأکید کردند که هماهنگی لازم از سوی دبیرخانه شورا انجام نشده و نباید تمام تقصیرها به گردن اعضا انداخته شود. در ادامه، فضای جلسه بهتدریج از حالت رسمی به تنش لفظی تغییر یافت.
درگیری لفظی بر سر عملکرد شهردار
در بخش دوم جلسه، موضوع بررسی گزارش عملکرد شهرداری تهران در حوزه حملونقل و پروژههای نیمهتمام در دستور کار قرار گرفت. مهدی اقراریان، عضو شورای شهر، با انتقاد از «کندی در اجرای پروژههای حملونقل عمومی» و «بیتوجهی به مصوبات شورا»، گفت:
«شهرداری در برخی حوزهها از جمله نوسازی ناوگان اتوبوسرانی و تکمیل پروژههای عمرانی عملکرد قابل دفاعی نداشته است. شورا باید ابزار نظارتی خود را فعالتر کند تا پاسخگویی افزایش یابد.»
اظهارات اقراریان بلافاصله با واکنش تند مهدی چمران مواجه شد. او ضمن دفاع از عملکرد شهردار تهران، خطاب به منتقدان گفت:
«نمیتوان در جلسات مشورتی شرکت نکرد و بعد در صحن علنی بهگونهای سخن گفت که انگار از همه تصمیمها بیخبر بودهایم. اگر نقدی دارید، در جلسات هماندیشی مطرح کنید نه در رسانهها.»
در پی این سخنان، تعدادی از اعضای شورا از جمله احمد صادقی و نرجس سلیمانی تلاش کردند فضا را آرام کنند. با این حال، تنش میان دو جناح اصلی شورا تا پایان جلسه ادامه یافت.
شکاف قدیمی میان شورا و شهرداری
اختلاف امروز، اولین مورد از تنشهای درون شورای ششم نیست. از آغاز فعالیت این دوره شورا در مرداد ۱۴۰۰، روابط میان برخی اعضا و شهرداری تهران فراز و نشیب زیادی داشته است. در حالی که رئیس شورا و نزدیکانش عموماً از مدیریت علیرضا زاکانی دفاع میکنند، گروهی دیگر از اعضا معتقدند «تمرکز بیش از حد شهرداری بر پروژههای نمایشی» باعث غفلت از مسائل زیرساختی و خدمات شهری شده است.
نمونههای مشابهی از این اختلافات پیشتر نیز رخ داده بود. در موضوع بودجه سال ۱۴۰۳ شهرداری، برخی اعضا نسبت به اولویتبندی پروژهها و نحوه تخصیص منابع عمرانی اعتراض کردند. همچنین در جریان انتخاب مدیران مناطق، چند عضو شورا از «عدم مشورت با شورا در تصمیمهای کلان» انتقاد کردند.
برخی ناظران معتقدند این اختلافها ریشه در ساختار شورا دارد. از یک سو، شورا باید نقش نظارتی و راهبردی خود را ایفا کند؛ از سوی دیگر، وابستگی سیاسی و جناحی برخی اعضا به بدنه شهرداری باعث شده استقلال نهادی شورا تضعیف شود. این دوگانگی سبب شده است که هر تصمیم مهمی، زمینهساز اختلاف تازهای شود.
نگاه به پشت صحنه تنشهای سیاسی
آنچه در ظاهر تنش امروز بهنظر میرسد، تنها یک اختلاف بر سر عملکرد شهرداری نیست؛ بلکه نشانهای از رقابت سیاسی درون جریان حاکم بر شورای ششم است. برخی اعضا خود را وارث گفتمان مدیریت جهادی میدانند و معتقدند شورا باید در همه شرایط از شهرداری حمایت کند تا پروژهها متوقف نشوند. گروه دیگر اما بر این باورند که شورا باید مستقلتر عمل کند و عملکرد شهرداری را بر اساس شاخصهای کارشناسی ارزیابی نماید.
این تضاد دیدگاهها در ماههای اخیر آشکارتر شده است. با نزدیک شدن به سال پایانی فعالیت شورای ششم، زمزمههایی از تغییرات احتمالی در مدیریت شهری به گوش میرسد. در این فضا، برخی اعضا تمایل دارند موضع خود را از اکنون شفاف کنند تا در فضای سیاسی آینده، جایگاه خود را تثبیت نمایند.
در واقع، تنش امروز را میتوان بخشی از رقابتهای زودهنگام انتخاباتی دانست که از شورا به شهرداری نیز سرایت کرده است. هرچند هیچیک از اعضا این موضوع را آشکارا تأیید نمیکنند، اما لحن و رفتار آنها نشان میدهد فضای همدلی گذشته دیگر وجود ندارد.
ریشهیابی در ساختار مدیریت شهری
فراتر از اختلافات فردی یا جناحی، ساختار تصمیمگیری در مدیریت شهری تهران نیز یکی از عوامل اصلی بروز چنین تنشهایی است. شورای شهر بهعنوان نهاد تصمیمگیر و ناظر، در عمل ابزار اجرایی محدودی دارد و بسیاری از تصمیمهای کلان در شهرداری اتخاذ میشود. از سوی دیگر، شهردار نیز برای پیشبرد برنامههای خود نیازمند همراهی و تصویب مصوبات از سوی شورا است.
این وابستگی متقابل، اگرچه در تئوری به همکاری منجر میشود، اما در عمل میتواند زمینهساز تعارض باشد. هر بار که شورا احساس کند در تصمیمگیریها نادیده گرفته شده، اختلافها بالا میگیرد. از سوی دیگر، شهرداری نیز گاه از انتقادهای تند برخی اعضا دلگیر میشود و پاسخهایی میدهد که فضا را ملتهبتر میکند.
بهنظر میرسد مدیریت شهری تهران هنوز نتوانسته الگوی تعاملی پایداری میان شورا و شهرداری ایجاد کند؛ الگویی که در آن، نقد و نظارت با حفظ احترام متقابل همراه باشد و جلسات شورا به میدان جدلهای لفظی تبدیل نشود.
ضرورت بازنگری در روابط شورا و شهرداری
کارشناسان مدیریت شهری معتقدند تکرار این تنشها به زیان شهر و شهروندان تمام میشود. شورای شهر بهعنوان نهاد قانونگذار و ناظر، باید به جای درگیر شدن در حواشی، بر تحقق مصوبات تمرکز کند. از سوی دیگر، شهرداری نیز باید نقدپذیرتر باشد و به شورا به چشم شریک راهبردی بنگرد نه نهاد منتقد.
در شرایطی که تهران با چالشهایی چون آلودگی هوا، کمبود ناوگان حملونقل عمومی، بحران پسماند و پروژههای نیمهتمام روبهرو است، ادامه اختلافات در سطح مدیریت شهری میتواند روند حل مسائل را کند کند. شهروندان نیز از دیدن مشاجرات در صحن شورا خستهاند و انتظار دارند مسئولان شهری با همدلی و برنامهریزی مشترک برای بهبود کیفیت زندگی در پایتخت تلاش کنند.
تنش امروز در صحن شورای شهر تهران تنها یک اختلاف لحظهای نبود، بلکه نمادی از شکاف عمیق میان دو نهاد اصلی مدیریت شهری است. اگر این اختلافها بهموقع مدیریت نشود، میتواند در آینده بر روند اجرای پروژههای شهری، تخصیص بودجه و حتی اعتماد عمومی تأثیر منفی بگذارد.
اکنون که تهران بیش از هر زمان دیگری به همگرایی و تصمیمهای منسجم نیاز دارد، بازنگری در شیوه تعامل شورا و شهرداری ضرورتی اجتنابناپذیر است؛ ضرورتی که اجرای آن، آزمونی برای بلوغ نهادی مدیریت شهری پایتخت خواهد بود.
